Ontwikkelingen WIA en regeerakkoord

Dinsdag 24 oktober 2017

Het regeerakkoord is sinds vorige week een feit en het nieuwe kabinet heeft ook op het terrein van de arbeidsongeschiktheidsregelgeving het nodige in petto, in onderstaande bijdrage bespreek ik een aantal relevante ontwikkelingen en maatregelen.

Het grote thema dat relevant is voor de ontwikkeling van de WIA is de vergrijzing van de beroepsbevolking in relatie tot het risico op WIA instroom van de oudere werknemer. Op 14-10-2017 publiceerde het CBS cijfers inzake de ontwikkeling van de arbeidsparticipatie van ouderen, er blijken tweemaal zoveel 55 plussers te werken in 2016 ten opzichte van 2003.

Uit het kennisverslag 2017-8 van het UWV blijkt dat tussen 2014 en 2016 is de instroom van de 60-plussers in de WIA gestegen is met 43%. In de periode 2012–2014 nam het aantal verzekerden toe met 20%. De instroom
in de WIA stijgt derhalve ruim 2 keer zo snel als de onderliggende populatie. Wat we tot heden zien is vooral het effect van het afschaffen van de vervroegde uittredingsregelingen. De verhoging van de AOW leeftijd heeft nog geen direct effect op de arbeidsongeschiktheidskans. Het UWV schat in dat de instroom in de WIA in 2025 circa 10% hoger zijn dan in 2016 vanwege de verhoging van de AOW gerechtigde leeftijd.

Het kabinet in wording houdt vast aan de verhoging van de AOW gerechtigde leeftijd in samenhang met de ontwikkeling van de levensverwachting en derhalve is het reëel te veronderstellen dat de instroom in de WIA de komende jaren zal toenemen, gezien de toename in 2016 en 2017 (1e helft) van respectievelijk 13% en 6% zijn de inschattingen van het UWV conservatief te achten.

De voorgenomen verkorting van de premiedifferentiatieperiode van 10 naar 5 jaar in de WGA regeling is mede om bovengenoemde ontwikkelingen dan ook minimaal deels een sigaar uit eigen doos, namelijk wanneer iemand 5 jaar of korter voor de AOW gerechtigde leeftijd instroomt in de WIA, lees: 7 jaar voor de AOW gerechtigde leeftijd langdurig ziek/arbeidsongeschikt wordt. Blijkens de publiek toegankelijke UWV statistiek bestaat in de eerste maanden van 2017 zowat een derde van de WGA instroom uit mensen van 55 jaar en ouder, een behoorlijk deel van de spreekwoordelijke sigaar zou ik denken.

Enkele andere onderdelen van het regeerakkoord zullen eveneens van invloed zijn op de WIA instroom. Zo wil het kabinet vast werk minder vast maken en flexwerk verder terugdringen. Dit zal waarschijnlijk een positief effect hebben op de WIA instroom, de instroom van vangnetters in de WIA was tenslotte in 2012 reden voor de invoering van BEZAVA. Op de korte termijn moeten we ons daarover naar mijn mening (nog) niet teveel voorstellen.

Het voornemen is nog altijd om de sanctioneringsbevoegdheid van het UWV in te perken voor Eigen Risicodragers. Het UWV kan dan alleen nog een zogenaamde administratieve sanctie opleggen wanneer bij de WIA aanvraag onvoldoende stukken worden geleverd ten gevolge van falen bij de Eigen Risicodrager. Schadelastpreventie zal verzekeraars nopen tot eigen maatregelen in deze, ik zie dit als een mooie kans voor mijn organisatie.

De instroom in de WGA wordt ook beperkt door wijziging van het arbeidsongeschiktheidscriterium van 3 gangbare functies met 3 arbeidsplaatsen naar 9 arbeidsplaatsen uit 3 gangbare functies. Dit lezende bekruipt mij het gevoel nu toch echt ouder te worden. Toen ik 30 jaar geleden als arbeidsdeskundige startte bij de toenmalige Gemeenschappelijke Medische Dienst (GMD) was het criterium als volgt: 5 passende functies met ieder minimaal 10 arbeidsplaatsen.

Er hebben verschillende verschuivingen plaatsgevonden, zoals:

  • Van passend, rekening houdend met opleiding, arbeidsniveau, reisafstand en dergelijke, naar gangbaar, alles wat je kunt of je het nou leuk vindt of niet, binnen de grenzen van Nederland.
  • Het getalscriterium geknepen van minimaal 50 functies naar minimaal 9 functies
  • Last but not least is de drempel om in aanmerking te komen voor een arbeidsongeschiktheidsuitkering opgehoogd van 15% verlies aan verdienvermogen naar 35%.

Een mooi staaltje statistiek om de boekhouding op orde te krijgen, daar worden we steeds beter in!

Kleine werkgevers (
Uitbreiding van de WGA categorie 35/80 naar 35/99 zal in een enkel geval re-integratie bevorderend kunnen werken en vergroot de rechtsgelijkheid. Blijkens CBS statistiek is echter de beleving van arbeidsmogelijkheden niet geheel synchroon met de theoretische inschatting door UWV, 80% van de WIA gerechtigden is van mening niet te kunnen of willen werken. Het zal sowieso de vraag naar en druk op WGA hiaat verzekeringen doen toenemen vanwege de uit de wijziging voortvloeiende inkomenseis in combinatie met het recht op loonaanvullingsuitkering of vervolguitkering.

Re-integratiebevordering wordt ook nagestreefd door een maatregel waarbij de uitkeringsgerechtigde bij een hoger verdienvermogen toch recht houdt op de uitkeringsrechten behorende bij de oorspronkelijke inschatting door het UWV gedurende 5 jaar Dit is nmm een goede maatregel die waarschijnlijk niet zal leiden tot aanzienlijke kostenverhogingen voor de verzekeraar en in lichte mate re-integratiedrempel verlagend werken.

Als laatste wil ik de hernieuwde belangstelling voor beschut werk (uitbreiding met 20.000 arbeidsplaatsen binnen Sociale Werkvoorziening) noemen. Dit biedt nieuwe kansen voor mensen die in reguliere arbeid niet aan de slag kunnen en is derhalve mooie maatregel maar wel een druppel op een gloeiende plaat.

Concluderend: Het kabinet gaat door in een traditie van statistiek bedrijven en schaven en snijden om de boekhouding op orde te houden middels aanpassing van het arbeidsongeschiktheidscriterium en enkele maatregelen die de schijn hebben van tegemoet komen aan sentimenten. Het systeem wordt steeds complexer en komt ook steeds verder af te staan van de beleving van gewone mensen, om die term ook maar eens te gebruiken. De arbeidsongeschiktheidslasten die samenhangen met het verhogen van de AOW leeftijd neemt het kabinet voor lief en worden neergelegd bij de werkgever.

Nico van Hemmen

 


Terug naar overzicht